Trong số 150 trẻ ở độ tuổi vị thành niên đến nạo hút thai tại Bệnh viện Hùng Vương từ ngày 2-5 đến 1-6-2007, có đến 17% trẻ cho rằng nạo hút thai là bình thường. 

Đó là con số thống kê trong nghiên cứu của cử nhân y khoa Lương Mỹ Loan, được đưa ra tại hội nghị khoa học công nghệ tuổi trẻ lần 20 vừa tổ chức tại ĐH Y dược TP.HCM. 

Phần lớn đối tượng đến nạo hút thai là công nhân, học sinh sinh viên có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, chủ yếu ở trọ... Nghiên cứu này cho biết VN là nước đứng hàng thứ ba thế giới về tỉ lệ nạo hút thai với 1,5 triệu ca mỗi năm, trong đó 20% đối tượng còn ở độ tuổi vị thành niên. 

(Theo báo Tuổi Trẻ)

Gần hai tháng nay, số trẻ mắc bệnh xoắn tinh hoàn nhập viện Bệnh viện (BV) Nhi Đồng 2 TP.HCM đột ngột gia tăng.

Đêm cuối năm, em T.Q.Đ., 13 tuổi, ngụ tại quận Bình Thạnh, TP.HCM nhập viện BV Nhi Đồng 2 trong tình trạng vùng bìu sưng rất to và đau đến nỗi không thể đi lại được. Đ. kể khoảng 7 giờ sáng 30-12-2007, em bỗng thấy đau ở vùng bìu nhưng do đây là vùng khá nhạy cảm nên em ngại nói với ba mẹ. Mãi đến ngày hôm sau khi không thể chịu đau hơn được nữa, em mới chịu nói cho ba mẹ biết. Tại BV, em đã được các bác sĩ nghĩ nhiều đến bệnh xoắn tinh hoàn. Khi mổ tinh hoàn ra, các bác sĩ thấy tinh hoàn bị hoại tử nên buộc phải cắt bỏ.

Cắt bỏ tinh hoàn

Bác sĩ Nguyễn Văn Quang, trưởng khoa ngoại - thận niệu BV Nhi Đồng 2, cho biết gần hai tháng nay, số trẻ bị xoắn tinh hoàn đến BV Nhi Đồng 2 điều trị đột ngột tăng cao. Chỉ trong gần hai tháng đã có hơn 10 cháu bé bị xoắn tinh hoàn đến điều trị, trong khi những tháng trước chỉ thỉnh thoảng mới gặp một ca. 

Điều đáng lưu ý là có nhiều trẻ đến BV khi tinh hoàn đã bị hoại tử và buộc phải cắt bỏ. Theo bác sĩ Quang, trẻ bị cắt bỏ một tinh hoàn sẽ giảm 50% khả năng sinh con. Đặc biệt khi lớn, chuyện chỉ còn một tinh hoàn trong bìu sẽ ảnh hưởng nhiều đến tâm lý của trẻ.

Sáu giờ đầu tiên

Bác sĩ Ngọc Thạch cho biết với bệnh xoắn tinh hoàn, "thời gian vàng" điều trị bệnh chỉ gồm sáu giờ đầu tiên tính từ lúc có biểu hiện đau. Cụ thể đến trước sáu giờ, 100% bệnh nhân được cứu tinh hoàn, còn nếu đến trong khoảng 6-12 giờ thì khả năng cứu được tinh hoàn chỉ còn 50%, nếu đến trong khoảng 12-24 giờ thì chỉ còn 20% được cứu và đến trên 24 giờ sẽ không cứu được tinh hoàn.

Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, khoa ngoại-thận niệu BV Nhi Đồng 2, nói hiện vẫn chưa tìm được nguyên nhân gây bệnh mà chỉ tìm ra được những yếu tố gây thuận lợi như chuyển đổi nồng độ nội tiết tố đột ngột (thường diễn ra ở tuổi dậy thì) và tinh hoàn bẩm sinh quá di động. 

Bệnh xoắn tinh hoàn thường gặp ở tuổi sơ sinh hoặc tuổi dậy thì (10-15 tuổi). Triệu chứng điển hình của bệnh là đau đột ngột một bên bìu, sưng to vùng bìu và thường kèm theo ói.  

Thời gian gần đây, trẻ bị xoắn tinh hoàn đến BV điều trị thường gặp ở tuổi dậy thì. Ở lứa tuổi này, khi khởi phát triệu chứng các em thường có tâm lý ngại ngùng, che giấu, không nói sớm cho ba mẹ biết để đưa đi khám. Cũng có một số trường hợp đã nói ba mẹ biết nhưng ba mẹ lại không chú ý nên cũng đến BV trong tình trạng trễ. 

Ảnh hưởng sinh sản

Bác sĩ Ngọc Thạch nhấn mạnh để tránh cho trẻ bị xoắn tinh hoàn các bà mẹ phải chú ý nhiều đến yếu tố nguy cơ. Với những trẻ có tinh hoàn di động (lúc bà mẹ sờ thấy có, lúc lại không thấy tinh hoàn trong bìu) thì cần đưa trẻ đến BV khám xem có nguy cơ xoắn hay không. Nếu có, các bác sĩ sẽ cố định tinh hoàn bằng một phẫu thuật nhỏ, nhẹ nhàng để tránh nguy cơ xoắn tinh hoàn về sau. Ngoài ra, bác sĩ Thạch cũng lưu ý khi phát hiện trẻ đau vùng bìu đột ngột cần đưa đi khám ngay để được điều trị kịp thời.

Mới đây, khoa ngoại - thận niệu BV Nhi Đồng 2 cũng gặp một số trường hợp do va chạm mạnh đã làm vỡ tinh hoàn. Có trường hợp trong giờ ra chơi ở trường học, một bạn gái giỡn đá qua đá lại với bạn trai... không ngờ đá phải vùng bìu của bạn. Sau đó, vùng bìu của bạn trai này sưng to, đỏ. Khi đưa đến BV Nhi Đồng 2, qua siêu âm các bác sĩ phát hiện tinh hoàn bị vỡ.

Theo bác sĩ Nguyễn Văn Quang, các trẻ nam nên tránh những va chạm mạnh ở vùng nhạy cảm này tránh làm tổn thương đến tinh hoàn. Với những trường hợp đã từng bị cắt bỏ một tinh hoàn do bị hoại tử thì càng phải thận trọng hơn, vì nếu lỡ bị vỡ nốt tinh hoàn còn lại mà không đến BV điều trị kịp thời, cũng sẽ làm tinh hoàn bị hoại tử và không còn khả năng sinh con.

(tuoi tre)

Đang tuổi ăn tuổi ngủ nhưng sáng nào thức dậy, Kiên (19 tuổi, sinh viên Đại học Bách Khoa Hà Nội) cũng thấy mệt mỏi, nặng đầu, kém minh mẫn. Bác sĩ cho biết nguyên nhân chính là thói quen trùm chăn kín đầu khi ngủ

Thời tiết những ngày gần đây rất lạnh trong khi phòng trọ không kín gió nên đêm nào khi ngủ, Kiên cũng kéo chăn lên che kín đầu cho đỡ rét. Buổi sáng thức dậy, cậu không thấy sảng khoái như lệ thường mà rất mệt, khả năng tập trung và nhớ bài cũng giảm đi. Lo lắng, cô bạn gái kéo Kiên đi khám nhưng không phát hiện ra bệnh gì. Hỏi kỹ hơn, bác sĩ được biết về thói quen trùm chăn của Kiên và kết luận đó chính là nguyên nhân. 

Còn ông Cường (42 tuổi, Hoàng Mai, Hà Nội) thì không chỉ trùm chăn trong những ngày trời lạnh. Do người vợ không ngủ được trong bóng tối nên phòng của hai người đêm nào cũng để đèn. Ánh sáng lại khiến ông Cường khó ngủ nên thói quen trùm chăn dần hình thành, cùng với việc sức khỏe có vẻ sút kém dù không có bệnh tật gì. 

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Anh Thư  (Hà Nội), hiện tượng trên là hậu quả của tình trạng não thiếu ôxy do trùm chăn. 

Khi đó, bạn bị cách ly với không khí bên ngoài qua lớp chăn dày. Trong chăn, khí ôxy ngày càng ít đi, còn lượng CO2 ngày một nhiều. Các cơ quan do không được cung cấp đủ dưỡng khi nên hoạt động kém đi. Cơ quan bị ảnh hưởng nhiều nhất là não. Tình trạng thiếu ôxy kéo dài sẽ khiến các tế bào não bị tổn thương. 

Người hay trùm chăn khi ngủ dễ thấy tức ngực, khó thở hoặc thở gấp, hay gặp ác mộng, sáng ngủ dậy toàn thân mệt mỏi như vừa trải qua hoạt động nặng. Với những người có tiền sử động kinh hoặc các vấn đề về não, thói quen trùm chăn khi ngủ làm tăng nguy cơ gặp các tai biến. Với người bình thường, nếu không sửa thói quen này thì trí nhớ và khả năng lao động trí óc sẽ giảm. 

Do đó, các chuyên gia khuyên nên tạo điều kiện để được thở bầu không khí trong lành khi ngủ. Những ngày quá lạnh, nếu bạn cần đóng kín các cửa sổ vào ban đêm thì nên mở chúng ra cho thoáng vào ban ngày. 

Bác sĩ Thư cũng khuyến cáo các bà mẹ cần lưu ý để chăn không trùm lên mặt con khi ngủ. Hiện ở nhiều gia đình, bố mẹ vẫn ngủ cùng con nhỏ và dùng chung loại chăn cho người lớn. Trong đêm, trẻ rất dễ bị chăn phủ kín đầu, sẽ rất nguy hiểm nếu như đó là loại chăn dày, hoặc khi trẻ nằm giữa hai bố mẹ. 

Trẻ dưới 1 tuổi thường dùng loại chăn bé nhỏ hơn dành riêng cho bé. Tuy nhiên, những cử động của bé khi ngủ cũng có thể khiến chăn phủ lên mặt gây ngạt thở, trong khi bé chưa có nhiều khả năng tự vùng ra. Vì vậy, bạn cần rất "tỉnh ngủ" khi có con nhỏ, nhất là trong những đêm đông.

(VNE)

Tôi có một cô cháu gái, năm rồi vừa thi đỗ đại học y khoa. Thế nhưng nỗi mừng thi đậu chưa qua, mẹ cháu lại lo cháu quá gầy, không biết khi đi học có đủ sức dùi mài kinh sử suốt sáu năm trời đằng đẵng?

Đúng là cô cháu tôi quá gầy, 18 tuổi mà chỉ khoảng 34-35kg. Mẹ cháu đã mang cháu đi khắp mọi nơi, có cả những vị tiến sĩ về dinh dưỡng học khá nổi tiếng là bạn tôi, nhưng cũng chỉ cải thiện được rất ít. Tuy gầy nhưng cháu vẫn khỏe, hầu như không bệnh tật ốm đau gì, cháu bảo: "Thôi kệ mẹ ơi!". Nhưng em gái tôi suốt ngày lo âu buồn bã. Đúng ra thời buổi này người ta chỉ quan tâm đến béo phì, những kiến thức về gầy ốm ít được đề cập đến và do đó cũng ít được hiểu biết một cách cặn kẽ.

Ốm… tùy nước

Thật ra cho đến ngày hôm nay cũng chưa có một tiêu chuẩn thật cụ thể nào về tính trạng gầy ốm của con người. Các nhận xét của chúng ta chỉ dựa trên cơ sở cảm nhận mà thôi. Tuy nhiên theo sách Nội tiết học của GS Mai Thế Trạch, tình trạng gầy xảy ra khi lượng mỡ dự trữ của cơ thể quá ít, đó chính là sự thiếu cân so với chiều cao của cơ thể. Tức là khi cân nặng của người bệnh thấp hơn 15% số cân nặng lý tưởng. Số cân nặng lý tưởng này cũng rất khác nhau tùy theo tiêu chuẩn của mỗi quốc gia và từng chủng tộc.

Cũng cần phải phân biệt giữa gầy với gầy sút: là tình trạng mất cân nặng mới xảy ra, không kể trọng lượng lúc đầu của bệnh nhân là bao nhiêu, tình trạng gầy sút có tính chất tiến triển và thường hay xảy ra trong một số tình trạng bệnh lý: lao phổi, ung thư, loét dạ dày... Và với tình trạng suy dinh dưỡng: là sự thiếu về chất và lượng của các loại thực phẩm đưa vào, việc thiếu này có thể do thiếu thức ăn hoặc không hấp thu được vì các tổn thương của ống tiêu hóa. 

Hao năng lượng

Gầy thể tạng hay còn gọi là gầy khỏe. Việc chẩn đoán cũng khá dễ dàng, chỉ trong một số trường hợp đặc biệt, thầy thuốc mới cần đến việc đo các chỉ số. Thiếu cân nhiều chưa chắc đã là có bệnh nặng và theo đánh giá của các thầy thuốc cùng các chuyên gia dinh dưỡng thì gầy thể tạng không phải là một nguy cơ cho sức khỏe.

Có rất nhiều yếu tố được coi như là nguyên nhân của gầy thể tạng. Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều vấn đề cần tranh luận và tìm hiểu thêm. Đầu tiên phải kể đến yếu tố di truyền: theo các nghiên cứu thì di truyền chắc chắn phải có một vai trò khá quan trọng, bởi vì người ta thường thấy những gia đình có nhiều người cùng bị gầy và hiện tượng này thường xảy ra ở tuổi niên thiếu, ít hơn là tuổi thành niên đến khi trưởng thành số cân nặng sẽ ổn định hơn. 

Nguyên nhân về chuyển hóa: những người gầy đôi khi có tiền sử bị suy dinh dưỡng lúc thơ ấu. Tuy nhiên để tìm ra rối loạn chuyển hóa gì ở những bệnh nhân gầy cũng rất khó. Phần lớn những người này chuyển hóa hoàn toàn bình thường và lượng thức ăn đưa vào cơ thể đôi khi còn nhiều hơn những người bình thường. Người gầy thầy cơm mà lại! Ngoài ra, người ta còn thấy ở những người gầy thể tạng, sự tiêu thụ năng lượng của họ cao hơn bình thường và khi quan sát các tế bào mỡ thấy có hiện tượng giảm số lượng tế bào mỡ chứ không phải giảm kích thước của tế bào.

Hay lo âu

Ngoài nguyên nhân về thẩm mỹ, gầy thể tạng không cần điều trị. Có một điều khá thú vị là những người gầy thể tạng thường có tuổi thọ cao hơn người bình thường. Tuy nhiên, phần lớn người gầy thể tạng đều có ít nhiều những rối loạn về tâm lý. Họ hay lo âu, hoang tưởng về bệnh tật dẫn đến thiếu tự tin trong công việc và trong cuộc sống. Những than phiền hay gặp nhất là trong lĩnh vực tiêu hóa, tim mạch và tình dục. Vai trò của các bác sĩ tâm lý là rất quan trọng ở những người này. Việc sử dụng các phương pháp điều trị khác rất khó thành công và thường mang lại nhiều bất lợi cho người gầy như:

- Chế độ ăn với những chất có nhiều năng lượng, các thức ăn dưới dạng bột dẻo và chất lỏng chủ yếu là làm cho người gầy dễ ăn mà thôi, nhưng không gây được cảm giác ngon miệng hay thèm ăn vì ở những người này thường có cảm giác no liên tục.

- Các loại thuốc kích thích sự thèm ăn không chứng minh được tác dụng.

- Các loại thuốc chống trầm cảm có nguy cơ gây ra những rối loạn về hành vi và tác phong ở những người hoàn toàn bình thường về mặt tâm thần này.

Phân loại mập ốm

Chỉ số khối cơ thể (viết tắt BMI theo tên tiếng Anh body mass index) - được dùng để đánh giá mức độ gầy hay béo của người. BMI bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m). Chỉ số này có thể giúp xác định một người béo phì hay suy dinh dưỡng.

Phân loại béo gầy kiểu 1:

BMI<18,5: người gầy 
BMI=18,5 - 24,9: người bình thường 
BMI=25 - 29,9: người béo phì độ I 
BMI=30 - 34,9: người béo phì độ II 
BMI>35: người béo phì độ III.  

(tuoi tre)

Rối loạn giọng (hay thường gọi "bể" giọng) gây khó khăn trong giao tiếp cho trẻ khi bước vào tuổi trưởng thành.

Khiến hiểu lầm giới tính

Rối loạn giọng tuổi dậy thì là sự duy trì giọng nói của trẻ em sau khi đã dậy thì đầy đủ và thanh quản đã phát triển hoàn toàn, nghĩa là người đó có thanh quản của một người trưởng thành, nhưng lại không có giọng nói trưởng thành. 

Việc bị rối loạn giọng này khiến cho nhiều người bị mặc cảm mỗi khi giao tiếp, và nhất là mỗi khi nói chuyện qua điện thoại làm cho người nghe hiểu lầm về giới tính. Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Ngọc Dung (Bệnh viện Tai - mũi - họng, TP.HCM) trình bày tại buổi truyền thông dành cho cán bộ y tế hôm 27.12 ở TP.HCM thì: khi mới sinh, kích thước thanh quản của trẻ em chỉ bằng 1/3 ở người trưởng thành. Trước tuổi dậy thì, đã có sự khác nhau giữa giọng nói nam và giọng nói nữ, nhưng rất kín đáo - chủ yếu là khác ở cường độ và âm sắc. Đến lúc dậy thì có sự biến đổi đột ngột giọng nói dưới tác động của nhiều yếu tố nội tiết. Ở trẻ nam, sự thay đổi giọng thường xuất hiện ở lứa tuổi 12-14, cùng thời điểm của sự phát triển nhanh của cơ thể và sự phát triển của hệ lông mao, sự thay đổi kích thước của thanh quản kéo theo sự thay đổi về giọng. Trước tuổi dậy thì, trẻ thường sử dụng giọng đầu, sau khi dậy thì, trẻ sử dụng giọng ngực, lúc này âm độ của giọng nói giảm một bậc, nhưng âm sắc thì trở nên sâu hơn, trầm hơn.

Cũng có một số nhà chuyên môn cho rằng, việc thiếu hụt dinh dưỡng trong thời kỳ dậy thì cũng làm ảnh hưởng đến sự phát triển của giọng nói...

Luyện giọng

Phần lớn những trường hợp bị rối loạn giọng đến khám tại Bệnh viện Tai - mũi - họng (TP.HCM) là từ 16-25 tuổi - tuổi đã biết ý thức về giọng nói khác thường của mình so với những người nam khác, hoặc đã trải qua những rắc rối, trục trặc (như bị nhầm là "chị" khi nói chuyện qua điện thoại, hay bị bạn gái chọc ghẹo vì giọng nói ẻo lả...). 

Hiện nay, các khoa thanh học của các bệnh viện trên thế giới áp dụng phương pháp luyện giọng để giúp cho những người bị rối loạn giọng tìm lại giọng nói trầm của đàn ông. Qua chữa trị cho những trường hợp bị rối loạn giọng sau dậy thì tại Bệnh viện Tai - mũi - họng (TP.HCM) trong 5 năm qua, cũng cho thấy kết quả khả quan, với tỷ lệ thành công khoảng 87%, giúp bệnh nhân có lại được giọng nói nam cố định, nhờ đó họ tự tin hơn, mạnh mẽ hơn. Phác đồ mà các nhà chuyên môn áp dụng để luyện giọng bao gồm những bước cơ bản như: thư giãn, tập thở bụng, tằng hắng, phát âm, tập thở và phát âm, tập đọc (nhỏ, lớn, thấp, cao và kể chuyện), tập động tác môi miệng, tập phong cách, tập hát và phát âm theo đàn. Thông thường thì mỗi tuần tập 45 phút tại bệnh viện, sau đó tự tập tại nhà 2 lần/ngày, mỗi lần độ nửa giờ. Việc chữa trị không tốn kém gì nhiều về tiền bạc, chỉ cần người bệnh dành thời gian để luyện giọng.

(Thanh niên

Chiều 26-12, ông Lâm Văn Nam - hiệu trưởng Trường THPT An Thạnh Ba, huyện Cù Lao Dung (Sóc Trăng) - cho biết vài ngày qua có hàng chục học sinh của khối lớp 11 và 12 bất ngờ ngất xỉu ngay tại lớp. 

Đến nay toàn trường đã có gần 50 lượt học sinh có các triệu chứng như: khó thở, co giật và xỉu phải truyền dịch. Lúc cao điểm trong một ngày có đến 18 học sinh bị ngất xỉu, trong đó có nhiều em xỉu liên tục 3-4 lần. 

Theo nhận định bước đầu của các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa huyện Cù Lao Dung, những học sinh này bị xỉu do hạ canxi trong máu. Tuy nhiên, theo ông Lâm Văn Nam, hiện nay đang diễn ra kỳ thi học kỳ I nên nhiều khả năng các em bị xỉu là do học tập quá căng thẳng.

(tuoitre)

Tuổi dậy thì là giai đoạn chuyển tiếp trở thành người lớn, vì thế tâm sinh lý bắt đầu có những thay đổi rất lớn, ảnh hưởng đến cả cuộc đời sau này. Hiểu được tâm lý của lứa tuổi này, các bậc cha mẹ sẽ dễ dàng uốn nắn, giúp cho con mình có được nhận thức đúng đắn về cuộc đời và con người. 

Đó là khoảng tuổi từ 11-12 tới 18-20. Một khung tuổi không cứng nhắc, vì có nhiều người do hoàn cảnh đã phải ra đời rất sớm và trưởng thành rất sớm, nhưng cũng có những người suốt đời vẫn chưa ra khỏi tuổi dậy thì.

Tuổi trẻ chống đối, tuổi trẻ nổi loạn. Nhưng đâu phải lúc nào những người lớn cũng có lý!

Quá khứ và hoàn cảnh gia đình

Tuổi dậy thì giống như một con tôm đang thay vỏ. Giọng nói biến đổi, thân hình lớn lên nhưng cử chỉ lại ngượng ngùng… Không chỉ thế, tâm lý cũng thay đổi. Cháu đang bỏ cái vỏ trẻ con để mang lấy cái vỏ người lớn. Thì chính lúc này là lúc cháu yếu đuối nhất, cần được giúp đỡ nhất. Vỏ cũ bỏ đi, vỏ mới chưa được cứng rắn, cháu càng dễ tổn thương. Đó là một tiến trình rất tế nhị nhưng bình thường của cuộc đời.

Trước tiên, cháu phải thừa hưởng hình ảnh một người con trong đầu óc của cha mẹ. Và có thể là hình ảnh của cả một gia tộc. Những ước mơ, những kỳ vọng của ông bà, của cha mẹ đã được phóng chiếu trên người cháu.

Đến nỗi, có nhà tâm lý học nổi tiếng đã nói: "Mọi chuyện đã xong xuôi trước khi bé lên 6". Nói như thế là để nhấn mạnh tầm quan trọng của cha mẹ khi các cháu còn bé, khi còn đang ở những giai đoạn đầu tiên của cuộc đời. Nhưng không thể vì thế mà đưa tới kết luận rằng sau đó không còn gì để làm nữa! Cứ nhìn xung quanh, chúng ta sẽ thấy biết bao nhiêu cháu ở tuổi dậy thì đang còn phải lệ thuộc vào môi trường sống của mình, hoặc vẫn chưa thoát khỏi những khủng hoảng của tuổi dậy thì.

Cuộc chiến giữa những đòi hỏi của giáo dục gia đình, của luật lệ xã hội (cái siêu tôi) với những xung lực của bản năng làm cho các cháu luôn phân vân: lúc thì muốn nổi loạn để sống độc lập, lúc thì lại muốn bám chặt lấy gia đình. Hiểu và cảm thông được cái lưỡng cực này đang xảy ra trong tâm hồn các cháu sẽ giúp các cháu tìm lại được quân bình.

Lớn mạnh thể xác và tinh thần

Tình cảm sôi sục trong lòng. Dưới ảnh hưởng của những chất hormon, cơ quan sinh dục cũng như khả năng tính dục cũng phát triển mạnh. Tình yêu bắt đầu chớm nở. Mộng mơ, lãng mạn như đang sống trên mây với trăng sao.

Và vì thế, đó là tuổi của những bí mật... Nhà văn Marcel Pagnol viết: "Ngày qua ngày, mấy cậu con trai lớn dần… Chúng nó bắt đầu sống một cuộc sống riêng tư. Ở trường, chúng đóng vai một nhân vật, khi về nhà mỗi chiều thì chúng lại đóng vai một nhân vật khác hẳn. Chúng có nhiều bạn bè mới mà cha mẹ chúng không hề hay biết, và chúng giữ kín những bí mật đó trong lòng… Đó là một quãng thời gian rất quan trọng của cuộc đời… giống như đang được sinh ra một lần thứ hai…"

Phải, đúng là sinh ra lần thứ hai. Có người lại ví von xem đó như một công trình xây dựng vĩ đại. Các cháu phải đào sâu tới quá khứ, quay về tìm hiểu những gánh nặng cũng như hạnh phúc của tuổi thơ, để làm lại nền móng cho cuộc đời của mình. Phước cho cháu, nếu kỳ vọng của ông bà, cha mẹ là những ước muốn quân bình. Phước cho cháu, nếu đã sống những ngày tháng đầu tiên của cuộc đời trong hạnh phúc. Nhà càng cao, móng phải càng sâu, càng chắc chắn… Nghĩa là các cháu càng khổ cực hơn nếu phải xây dựng tương lai trên một nền tảng không được chắc chắn. Mà càng cố gắng, càng khổ cực thì tuổi dậy thì càng khó vượt qua.

Khẳng định bản ngã

Có nhà tâm lý học chia tuổi dậy thì thành 3 thời kỳ. Giai đoạn đầu, các cháu phải tập làm quen với những biến đổi ngay trên thân xác mình, quả tim cũng bắt đầu hừng hực lửa. Một giai đoạn nhiều biến động, phiền toái, nhưng đó mới chỉ là bước đầu của cuộc chiến. Ở giai đoạn thứ 2, thì cuộc chiến đã bùng nổ thực sự. Cuộc chiến nội tâm, giữa mình với mình, bắt đầu lan dần tới gia đình và xã hội. Vào lúc này, cháu sẽ đi khám phá thế giới quanh mình, khám phá luật lệ và cấm kỵ. Cháu sẽ nổi loạn chống bất công và đôi khi trở thành liều lĩnh. Nhưng cũng nhờ đó mà biết được người, biết được mình. Nhưng trước khi thành nhân, có cháu lại thích kéo dài khoảng thời gian lệ thuộc vào cha mẹ. Không biết tự lập, tuổi dậy thì kéo dài…

Đứng trước một hoàn cảnh nào đó, bản năng thường biểu hiện bằng 2 cách: bắt chước hoặc chống đối. Cả 2 thái độ đều có ích. Bắt chước giúp chúng ta học hỏi thêm những điều mới lạ, chống đối đòi hỏi óc sáng tạo ra một điều khác. Trước dậy thì, các cháu thường bắt chước học hỏi nơi cha mẹ, thầy cô và bạn bè. Trong lúc dậy thì, thái độ chống đối lại càng rõ nét hơn.

Không phải lúc nào những ray rứt nội tâm cũng được giải quyết thỏa đáng. Mọi dồn nén đều sẽ bùng nổ. Điều đó nếu đúng cho vật lý học thì cũng đúng cho tâm lý học. Bùng nổ sẽ đưa đến bạo động, rượu chè, ma túy. Bùng nổ sẽ đưa đến thoát ly, cái chết... Nhưng cũng có những quả bom nổ chậm, những nội tâm hàn rỉ từng ngày... Cấm kỵ, uất ức đã trở về vô thức để đến nỗi cái Ngã sâu thẳm nhất cũng phải bị xáo trộn. Mà vô thức bị xáo trộn thì ý thức làm sao an bình được?

"Sáu điều tâm niệm" của bậc cha mẹ

Không cần phải xẻ nhỏ tuổi mới lớn ra thành từng mảnh để xem xét dưới kính hiển vi. Không cần phải luôn luôn cảnh giác, dòm ngó, coi chừng. Tuổi đang lớn cần được nghe, được hiểu và được cảm thông. Các bậc cha mẹ cũng nên biết một số điều cần thiết:

1- Đang lớn không có nghĩa là bệnh hoạn, mặc dù các cháu đang sống thời kỳ thay da đổi thịt, và vì thế các cháu gặp ít nhiều đau khổ.

2- Tuổi đang lớn thì luôn có "vấn đề". Nói cách khác, nếu thấy mọi chuyện đều "êm đẹp" như lúc các cháu còn bé tí thì ngược lại, phải lo lắng! Tuổi đang lớn thường nổi loạn. Có cuộc nổi loạn nào bọc nhung?

3- Có thể ví tuổi đang lớn như một công trình xây dựng lớn. Các cháu đang đập bỏ để xây dựng, đang đào sâu tới tận cái nền móng mà mình đã sống lúc còn bé. Điều đó sẽ đưa tới một vài hậu quả sau:
Khó mà biết được là công trình xây dựng này sẽ kéo dài bao lâu.
Khó mà tránh khỏi một số vấn đề. Một công trình "tầm cỡ" như thế không thể nào không có vài chuyện rắc rối.
Nếu cái nền móng lúc còn bé tí có vài trục trặc thì thế nào cũng gặp nhiều khó khăn khi muốn xây dựng tiếp. Nếu tuổi thơ có vấn đề thì tuổi đang lớn cũng khó tránh khỏi. Biết để rồi khổ, nhưng nói ra để dễ giải quyết.

4- Và công trình xây dựng đó là gì? Các cháu đang xây dựng những mấu chốt đời sống tâm thần của chính mình:
Nhìn lại mình, hình ảnh tốt hoặc xấu của mình: thân thể và tâm thần đang có quá nhiều biến chuyển, nên thường là kém tự tin. Chưa hiểu chính xác được những cái nhìn của người khác về mình.
Gái hay trai? Cháu gái đôi khi lại nghịch ngợm gan lì như một cậu trai. Cháu trai vì sợ mình không đủ "chất đàn ông", nên lại thường quá lì lợm, liều lĩnh.
Tính dục: Yêu ai? Làm sao yêu? Nếu mình là đồng tính luyến ái? Tất cả những điều đó làm các cháu phân vân, lo ngại. Thống kê nói rằng 95% các cháu ở tuổi đang lớn đều thủ dâm.
Cá tính: vừa muốn sống độc lập, suy nghĩ và quyết định một mình, nhưng lại hay lưỡng lự, e ngại. Đôi khi lại thích nhờ cậy cha mẹ những chuyện mà chính mình có thể làm được.
Dự tính cho tương lai: muốn tiến tới, muốn tạo tương lai cho riêng mình nhưng lại thường đặt câu hỏi về cuộc đời. Như thế để làm gì? Tại sao? Làm chi cho mệt?
Luật lệ xã hội: Biết những điều cấm kỵ của xã hội, biết giới hạn của chính mình. Nhưng đôi khi lại nổi loạn, đùa chơi với luật lệ.
Giao tiếp: Thích quen bạn bè nhiều hơn trước hoặc trái lại không còn muốn liên lạc với ai. Nhập băng đảng để hoàn toàn vâng theo băng đảng, không còn một cá tính riêng biệt.

5- Khi nào phải lo? Khi vấn đề trở nên quá nghiêm trọng hoặc kéo dài quá lâu. Khi các cháu không còn muốn tiếp xúc với ai, không bạn bè để trao đổi. Khi các cháu lúc nào cũng buồn, muốn bỏ học rồi trở thành du côn, du đãng. Khi các cháu lúc nào cũng chống lại mẹ cha, dù đó chỉ là một chuyện rất nhỏ nhen, thì đó cũng là cách để trốn tránh những câu hỏi thực sự đang ở trong tâm hồn các cháu.

6- Không thờ ơ nhưng cũng không mặc cảm tội lỗi: Để trưởng thành, các cháu đôi khi cần tách rời mình với cha mẹ, cần chống lại cha mẹ. Mặt khác, có cha mẹ nào mà hoàn hảo được đâu? Đôi khi, những thiếu sót của bậc cha mẹ lại là một điều may mắn cho các cháu… 

(Theo VNDOC's Blog sưu tầm)

Trẻ vị thành niên là lứa tuổi giữ vị trí chủ chốt về nguồn nhân lực của đất nước. Đây cũng là lứa tuổi phát triển nhanh về tầm vóc và thể lực, do vậy nhu cầu dinh dưỡng rất quan trọng. Nếu có một chế độ dinh dưỡng tốt và hợp lý, điều kiện sống tốt sẽ tạo được một thế hệ thanh niên khỏe mạnh, thông minh phục vụ cho đất nước.

Lớn mà chưa lớn

"Cô Lan ơi, bạn Hương vừa bị xỉu trên lớp". Nghe tiếng kêu, cô Lan nhân viên y tế của trường liền đi nhanh đến thì thấy hai bạn nam đang khiêng một bạn nữ mặc áo dài trắng xuống phòng y tế, bên cạnh là cô giáo chủ nhiệm. Em được đặt lên giường trông vẻ mặt xanh xao, người ướt đẫm mồ hôi, tay chân lạnh ngắt. Sau vài phút sơ cứu cho em, hỏi ra chúng tôi được biết từ sáng đến giờ em chưa ăn gì nên sau 3 tiết học, em cảm thấy xây xẩm, người lạnh toát, khó thở và gục xuống bàn. 

Đây là trường hợp thường gặp ở nhiều trường cấp II, III. Đặc biệt, đối với những em học buổi sáng do thời gian chuẩn bị không kịp nên nhiều em phải mang bụng đói đến trường. Còn nếu học buổi chiều thì có em lại không ăn trưa. Điều này thường gặp ở các em nữ do sợ ăn vào no bụng mặc áo dài sẽ không đẹp. Thậm chí có những bạn còn quan niệm rằng hôm nay có bài kiểm tra nên không ăn bất kỳ thứ gì, sợ ăn vào "lú" làm bài không đạt. Chính những hiểu biết lệch lạc về dinh dưỡng sẽ ảnh hưởng đến vấn đề học tập và tình trạng dinh dưỡng của các em sau này.

Theo kết quả đánh giá tình trạng dinh dưỡng ở học sinh cấp III trên toàn thành phố năm 2000 cho thấy: 26,5% học sinh cấp III bị suy dinh dưỡng trong khi tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ dưới 5 tuổi là 13,2%. Do đâu mà tỉ lệ suy dinh dưỡng ở học sinh cấp III lại cao như vậy? Phải chăng từ trước đến nay chúng ta đều tập trung phấn đấu hạ thấp tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em, và trong gia đình, mọi sự quan tâm, chăm sóc cũng đều tập trung vào trẻ nhỏ? Các em học sinh cấp III là lứa tuổi ít được gia đình và xã hội quan tâm về vấn đề dinh dưỡng nên phần lớn tự quyết định chế độ dinh dưỡng của mình trong khi khả năng của các em lại không đủ. 

Stress "đậu đại học"

Một nguyên nhân nữa làm cho tỉ lệ suy dinh dưỡng ở lứa tuổi này tăng cao là do áp lực trong việc học tập của gia đình và nhà trường đều đổ dồn lên các em. Các em thường chỉ chú ý đến vấn đề học văn hóa để làm sao thi đậu vào đại học mà quyên đi rằng chính những kiến thức đúng về dinh dưỡng sẽ là tiền đề giúp các em có sức khỏe để đạt được những dự định trong tương lai.

Lẫn lộn mập - ốm

Bên cạnh đó, một vấn đề khác cũng thường gặp ở lứa tuổi này là quan niệm sai lầm về một cơ thể "cân đối, đẹp - xấu". Các em thường cho là mình mập mặc dù thực tế thì ngược lại. Kết quả của một nghiên cứu năm 2000 cho thấy: chỉ có 50–60% các em học sinh tự đánh giá đúng tình trạng dinh dưỡng của mình, thậm chí có những em đã bị suy dinh dưỡng lại cho rằng cơ thể của mình như vậy là cân đối. 

Xây nhà có móng vững chắc

Ai trong chúng ta cũng muốn con em mình được cao to, khỏe mạnh, học hành thành đạt. Nhưng với sự hiểu biết không đúng về dinh dưỡng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống và khả năng học tập của các em sau này. Hơn thế nữa, ở lứa tuổi này, khi tốt nghiệp ra trường, các em sẽ đi theo con đường riêng của mình, em thì tiếp tục học lên đại học, em thì đi học nghề hoặc có em sẽ lập gia đình rồi sinh con. Nếu các em không được trang bị kiến thức về dinh dưỡng, cũng như về cách chăm sóc sức khỏe cho chính bản thân và người xung quanh thì ảnh hưởng nhiều nhất là những đứa con do các em sinh ra, chúng sẽ là những đứa trẻ suy dinh dưỡng, thừa cân, hay bệnh tật, ảnh hưởng đến chất lượng của cả một thế hệ về sau.

Chính vì vậy, chúng ta nên giáo dục về dinh dưỡng cho các em ngay từ khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường, trang bị cho các em những kiến thức cơ bản làm hành trang để các em bước vào cuộc sống. Mặt khác, ngay cả các trường cấp III cũng nên thiết lập những "bữa ăn học đường" giúp cho các em cải thiện tình trạng dinh dưỡng cũng như chất lượng học tập ngày một tốt hơn.

(Theo VNDOC's Blog sưu tầm)

Giấc ngủ khá quan trọng đối với thanh thiếu niên, ảnh hưởng đến năng lực học tập, sức khỏe, sự phát triển của cơ thể. Tuy nhiên, không phải tất cả các em đều hiểu rõ và quan tâm đến giấc ngủ của mình.

Vào thập niên 70, các nhà nghiên cứu ở trường Đại học Stanford đã khám phá ra rằng: các em thanh thiếu niên có nhu cầu ngủ nhiều hơn so với lúc 9-10 tuổi khoảng 1-2 tiếng đồng hồ. Thế nhưng, hầu hết các em đều ngủ thiếu 1-2 tiếng. Có thể nói, thanh thiếu niên là những người “buồn ngủ” nhất trong xã hội. Sự buồn ngủ này không chỉ ảnh hưởng đến thành tích học tập của các em mà còn làm tăng tệ nạn sử dụng thuốc gây nghiện, thức uống có cồn, dễ bị tai nạn giao thông khi sử dụng xe máy. 

Điều gì xảy ra trong giấc ngủ?

Trong lúc ngủ, não chúng ta vẫn hoạt động và trải qua 5 giai đoạn gọi là: 1, 2, 3, 4, và REM (rapid eye movement) tạo thành chu kỳ giấc ngủ. Một chu kỳ kéo dài khoảng 90-100 phút. Do đó, trung bình một đêm chúng ta trải qua khoảng 4-5 chu kỳ. Giai đoạn 1 và 2 là giai đoạn ngủ lơ mơ, dễ thức tỉnh. Trong giai đoạn này, tròng mắt di chuyển chậm, có khi ngừng lại, nhịp tim và nhịp thở chậm, nhiệt độ cơ thể giảm. Giai đoạn 3, 4 là lúc ngủ sâu, khó đánh thức, và nếu có thức dậy trong giai đoạn này thì cũng phải mất vài phút sau mới tỉnh. Giấc ngủ ở giai đoạn 3 và 4 là lúc cơ thể được hồi phục sau một ngày hoạt động mệt mỏi. Giai đoạn cuối cùng là giai đoạn mắt động nhanh (REM). Trong giai đoạn này, nhịp thở nhanh hơn, tim đập nhanh, là giai đoạn xảy ra giấc mơ.

Tại sao thanh thiếu niên bị rối loạn về giấc ngủ?

Bên cạnh nhu cầu cần được ngủ nhiều hơn so với trẻ 9-10 tuổi hoặc người lớn, nhịp sinh học ở thanh thiếu niên cũng thay đổi. Thời điểm ngủ ngon nhất vào ban đêm và thời điểm tỉnh táo nhất vào ban ngày cũng rất khác. Ở độ tuổi này, các em thường ngủ rất trễ và khó thức dậy vào buổi sáng. Sự trễ nãi này dễ bị hiểu lầm là các em “làm biếng”. Thật sự, đó không phải lỗi của các em mà do đồng hồ sinh học của các em đã thay đổi. Tất cả “lỗi” ngủ dậy trễ của các em là do Melanin - một chất nội tiết do não tiết ra làm cho chúng ta buồn ngủ. So với trẻ em và người lớn thì Melanin ở các em thanh thiếu niên được tiết vào buổi tối trễ hơn và ngưng vào buổi sáng cũng trễ hơn. 

Do đó, đối với người lớn, 10h đêm có thể đi ngủ được nhưng các em tuổi thanh thiếu niên dù lên giường từ lúc 11h đêm thì có khi mắt vẫn mở trao tráo và hết sức tỉnh táo cho đến tận 2h sáng mới chợp mắt. Đến khi cả nhà thức dậy vào buổi sáng thì phải rất khó khăn các em mới dậy nổi. Sự thay đổi nhịp độ sinh học này xảy ra cùng lúc với thời điểm mà các em thường bận rộn hơn bao giờ cả, đó là các em phải học nhiều hơn lúc còn là học sinh cấp 1. Điều này càng làm các em dễ bị căng thẳng hơn.

Ngủ bao nhiêu là đủ?

Hầu hết thanh thiếu niên cần ngủ khoảng 8 tiếng rưỡi cho đến hơn 9 tiếng mỗi đêm. Thời gian ngủ gọi là “đủ” khi các em cảm thấy sảng khoái, thoải mái, và học tập tốt. Ngủ không đủ giấc sẽ khiến các em ngủ gật ở lớp, giảm trí nhớ và khả năng học tập. Các em cũng dễ cáu bẳn, bực dọc, thiếu tự tin và khó kiểm soát được cảm xúc của mình, vốn đã rất phức tạp trong giai đoạn này. Sự thiếu ngủ cũng làm giảm khả năng ứng phó với tình huống khó khăn trong học tập và cuộc sống của các em. Một số em còn có cảm giác chán nản do thiếu ngủ kéo dài. Ngủ không đủ có thể làm giảm khả năng miễn dịch và làm cho các em dễ bị bệnh. 

Làm sao để ngủ đủ?

Để có thể ngủ dễ vào buổi tối và thức dậy vào buổi sáng, các em nên theo những hướng dẫn sau:
Tập thể dục thường xuyên: tránh tập khi sắp đi ngủ vì sẽ làm nhiệt độ cơ thể tăng lên, các em tỉnh táo hơn. Theo các chuyên gia về giấc ngủ thì nên tập thể dục vào buổi chiều, nghĩa là khoảng 5-6 tiếng trước khi đi ngủ, sẽ giúp có giấc ngủ ngon.
Tránh các chất kích thích; không uống cà phê sau 4h chiều. Không nên hút thuốc vì Nicotine cũng là chất kích thích gây khó ngủ. Đồng thời tránh uống thức uống có cồn vì sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Thư giãn đầu óc: tránh xem phim hành động, bạo lực, hoặc kinh dị khi sắp ngủ. Đọc tiểu thuyết ly kỳ trước giờ ngủ cũng sẽ gây khó ngủ. Không nên “để dành” bài học hoặc bài tập khó vào buổi tối trong vòng 1h trước giờ ngủ, không chơi game trên máy vi tính trước giờ ngủ bởi vì nó cũng làm cho đầu óc tỉnh táo, gây khó ngủ. Hạn chế suy nghĩ quá nhiều lúc lên giường.
Giảm ánh sáng: ánh sáng là dấu hiệu báo cho não giờ phải thức. Chất Melanin cũng bị ức chế tiết ra khi có ánh sáng. Do đó, cần tránh ánh sáng chói (ngay cả ánh sáng từ màn hình máy vi tính, tivi,…) khi ngủ.
Đừng ngủ trưa quá nhiều: Ngủ trưa trên 30 phút sẽ làm khó ngủ vào buổi tối.
Thức dậy với ánh sáng: Nhờ cha mẹ mở đèn (nếu ngủ trong phòng tối) ngay khi trời sáng vì ánh sáng là dấu hiệu cho cơ thể biết đã đến lúc phải thức dậy, khi đó các em sẽ dễ tỉnh hơn.
Mặc dù đang là mùa hè, các em không cần phải thức dậy sớm để đi học mỗi ngày, nhưng cũng nên tạo thói quen ngủ - thức theo một nếp sinh hoạt đều đặn để đồng hồ sinh học trong cơ thể các em không bị xáo trộn. Các em có thể ngủ muộn và dậy muộn hơn một tí, nhưng không nên trễ hơn 2-3 tiếng so với giờ ngủ và thức khi còn đi học. Cần bảo vệ giấc ngủ vì cơ thể các em thường phát triển trong giấc ngủ. Nếu như “Không ăn không ngủ” thì sẽ “mất tiền thêm lo” đấy.

(Theo VNDOC's Blog sưu tầm)

3.231 học sinh ở các trường trung học trên tổng số 5.151 em bị cận thị trong chương trình khảo sát năm học 2002-2003. Đây chính là hồi còi báo động cho tất cả những bậc phụ huynh trong việc phòng ngừa và chăm sóc mắt đúng cách.

Từ một cuộc khảo sát

Những ánh mắt bồ câu ở các trường học ngày càng hiếm dần, nhất là những trường chuyên nội thành TP. HCM. Bởi vì các tật khúc xạ mắt - nhất là cận thị đang hoành hành. Năm học 2002-2003, nhóm bác sĩ Lê Thị Thanh Xuyên, Phí Duy Tiến cùng các cộng sự ở Bệnh viện Mắt TP. HCM đã khảo sát trên 5.151 em học sinh cấp 2, 3 ở các trường chuyên và không chuyên như: Lê Hồng Phong, Trần Đại Nghĩa, Colete, Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Hữu Cầu, với nhiều con số biết nói.

Trong số học sinh trên, có 3.231 em bị cận thị từ 1 đến trên 5 độ (62,72%). Số lượng học sinh trường chuyên mắc các tật khúc xạ gần gấp hai so với các trường không chuyên, và đặc biệt học sinh trường ngoại thành PTTH Nguyễn Hữu Cầu, xã Trung Chánh, huyện Hóc Môn xấp xỉ với trường chuyên PTTH Lê Hồng Phong. Riêng về tật cận thị, học sinh trường chuyên hoặc nội thành bị nhiều gấp đôi trường không chuyên, hoặc ngoại thành. 

Lỗi này do ai?

“Tình trạng học tập quá căng” được các bác sĩ nêu ra đầu tiên. Nhà trường tăng tiết, gia đình tất bật tìm gia sư dạy kèm để con mình lọt vào "top ten" đứng đầu lớp.

BS. Lê Thị Thanh Xuyên, Phó Giám đốc Bệnh viện Mắt TP. HCM nhận định: tình trạng thiếu ánh sáng khi học hành cũng là một vấn đề đáng quan tâm. Còn BS. Phí Duy Tiến cho rằng: kích cỡ bàn học ở nước ta thường chỉ có một khuôn, lại là bàn dùng ngồi chung. Những học sinh cao hoặc lùn thì mắt có nguy cơ bị tật khúc xạ cao khi ngồi học (30cm là khoảng cách để mắt làm việc tốt - khuyến cáo của Vụ Y tế dự phòng để ngừa tật cận thị học đường).

Sự hiểu biết của các phụ huynh, học sinh về các tật, bệnh mắt “còn chưa đúng”. Nhiều em không biết cách thư giãn mắt: sau ba mươi phút chăm chú đọc sách, sử dụng vi tính, xem ti vi,… nên để mắt nghỉ năm, mười phút. Một số em bị tật khúc xạ mà không biết, hoặc biết nhưng sợ xấu, nên “né” đeo kính. Oan uổng hơn là mấy em đeo kính không đúng độ, do mua ở những tiệm kính không được đào tạo chuyên môn bài bản… Thông số của máy đo điện tử về mắt như một bộ quần áo may sẵn. Chỉ có chuyên viên khúc xạ mới thiết kế những chiếc kính hợp với mắt từng người, giúp đạt thị lực tối đa.

Phòng ngừa khi nào?

Theo các chuyên gia mắt, đời người có hai giai đoạn quan trọng với sự phát triển của mắt: từ sơ sinh đến 7 tuổi, 8 đến 18 tuổi. Cho nên, ngay từ nhỏ, phải có ý thức vệ sinh mắt khoa học. Thị trường đã có bán bộ bàn ghế học tập, có bộ phận tăng giảm, giúp điều chỉnh khoảng cách đọc, viết phù hợp chiều cao từng học sinh.

Đi khám mắt ngay ở những nơi có chuyên khoa mắt khi có một trong những biểu hiện: nhìn xa không rõ, mỏi mắt nhức đầu, thường chảy nước mắt, nheo mắt hoặc nghiêng đầu khi nhìn, thường hay dụi mắt, buồn ngủ, kết quả học tập giảm sút. 

Khi phát hiện bị tật khúc xạ nên đeo kính đúng độ, thường xuyên. Nếu không, thị lực sẽ giảm đáng kể. “Thường các bậc phụ huynh ít khi nhắc nhở con mình tái khám định kì sau 6 tháng. Điều này quyết định việc tăng độ nhanh hay chậm ở người bị tật cận thị” - BS. Thanh Xuyên nói.

Lưu ý: Theo BS. Vũ Hướng Văn - Viện mắt: "Để bảo vệ mắt, nên hạn chế ăn những thức ăn chưa nấu chín như: tiết canh, gỏi cá, nem chua,… vì trong đó có thể có ấu trùng sán lợn. Khi vào cơ thể chúng sẽ tỏa lên nhãn cầu, gây bệnh nang sán. Sau khi làm cá, ếch, nhái, ốc,… nên rửa tay thật sạch, đề phòng các loài sán nhái xâm nhập, mà mắt thường không nhìn thấy. Chúng ẩn trong hốc mắt, lòng trắng, ban đầu gây khó chịu, sau có thể làm nhiễm trùng dẫn đến mù mắt, nếu không phát hiện sớm.

(Theo VNDOC's Blog sưu tầm)

Sự tăng trưởng của cơ thể người qua từng giai đoạn rất khác nhau, đồng thời nhu cầu dinh dưỡng cũng khác nhau. Đặc biệt, tuổi dậy thì cần một chế độ dinh dưỡng hợp lý để phát triển tiềm năng, thể chất.

Khi bắt đầu bước vào độ tuổi dậy thì, sự tăng trưởng cơ thể ở nam và nữ khác hẳn nhau. Tuổi dậy thì của nữ trong khoảng 9-12 tuổi, và nam, giai đoạn này chậm hơn (khoảng 13-16 tuổi). Trong thời kỳ dậy thì, cả hai giới đều có sự tăng tốc phát triển chiều cao và cân nặng, nhưng sự tăng cao ở nam nhiều hơn nữ. Cấu trúc cơ thể cũng bắt đầu khác biệt, trong khi nữ tăng chủ yếu là khối mỡ thì nam lại tăng khối cơ là chính. Nếu không đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng và các chất dinh dưỡng trong giai đoạn này, có thể sẽ làm chậm hoặc sai lệch quá trình phát triển thể chất và hệ sinh dục của các em. 

Nhu cầu năng lượng

Nhu cầu năng lượng tăng cao ở tuổi 13-15 đối với nữ (2.200kcal/ngày) và 16-19 đối với nam (2.700kcal/ngày). Hầu hết các em đều ăn cho đến no. Đó là cách hữu hiệu để đạt nhu cầu năng lượng cần thiết cho cơ thể, nhưng tránh ăn quá mức. Lượng đạm (protein) cần ở giai đọan này là 55g/ngày (nữ) và 65g/ngày (nam). Tương đương khoảng 250g thịt cá mỗi ngày.

Dưỡng chất cần lưu ý

Ở giai đoạn tiền dậy thì và trong suốt thời gian dậy thì, các em thường thiếu chất kẽm, canxi, và sắt do nhu cầu tăng đáng kể nhưng chế độ ăn thường không cung cấp đủ. Kẽm cần thiết cho sự phát triển khối cơ và hệ sinh dục. Nhu cầu của các em cần 12-15mg kẽm mỗi ngày. Nữ dễ bị thiếu kẽm hơn nam do nhu cầu năng lượng thấp hơn, ít khi đạt được lượng kẽm cần thiết từ chế độ ăn. Kẽm có nhiều nhất ở hàu, nhưng đây là thực phẩm không phổ biến nên ít khi các em được ăn. Do đó, các em có thể nhận kẽm từ thức ăn giàu đạm (thịt gia cầm, trứng, sữa,…) và ngũ cốc nguyên hạt.

Canxi cần để phát triển khối xương. Nhu cầu canxi của các em là 700mg/ngày. Canxi có nhiều trong sữa, sản phẩm từ sữa (yaourt, phô-mai,…), cá nhỏ ăn cả xương, tôm tép, đậu hũ, và rau xanh. Các em cần nhận đủ canxi ở giai đoạn này để tăng trưởng, tăng độ chắc xương, và giảm nguy cơ gãy xương khi bước sang tuổi “xế chiều”. Sự tích lũy xương sẽ tiếp tục cho đến khoảng 25 tuổi. Sự hấp thu canxi ở ruột non không đều cho từng độ tuổi khác nhau: cao nhất ở trẻ em và tuổi tiền dậy thì (60%), ở tuổi dậy thì và thanh niên thì bắt đầu giảm dần (40%), đến khi về già thì sự hấp thu canxi chỉ còn 20%. Do đó, các em cần cố gắng ăn đủ thực phẩm giàu canxi ngay từ bây giờ để sau này không còn cơ hội tích lũy xương nữa. Độ chắc xương cũng sẽ tăng khi các em chơi các hoạt động thể lực giúp nén xương (weight-bearing exercise) như: đi bộ, chạy bộ… Chế độ ăn giàu chất phosphate sẽ làm giảm hấp thu canxi tại ruột, tăng huy động canxi ra khỏi xương, và tăng thải canxi qua nước tiểu. Phosphate có nhiều trong thực phẩm giàu đạm, phô-mai, thức ăn chế biến sẵn, và soda. Do đó, nếu các em ăn quá nhiều thịt (hoặc thực phẩm giàu đạm khác) mà không uống sữa thì sẽ rất dễ bị thiếu canxi. 

Sự tăng thể tích máu đáng kể trong suốt quá trình tăng trưởng làm tăng nhu cầu sắt để tạo hemoglobin trong máu. Sắt cũng cần thiết cho sự hình thành myoglobin ở cơ bắp. Nam cần sắt nhiều hơn nữ để phát triển khối cơ, tuy nhiên vì nữ bắt đầu có hiện tượng mất máu sinh lý hàng tháng qua kinh nguyệt nên nhu cầu sắt ở nữ lại cao hơn. Nhu cầu chất sắt ở nữ là 20-24mg và ở nam là 11-18mg. Sắt có nhiều trong gan, huyết, thịt, cá, trứng, và rau xanh. Sắt trong thức ăn có nguồn gốc động vật sẽ dễ hấp thu hơn thực vật. 

Nhu cầu vitamin B1, B2, và niacin, là những vitamin tham gia trong quá trình chuyển hóa năng lượng, cũng tăng theo năng lượng tiêu thụ. Folate và vitamin B12 cần thiết để tổng hợp DNA và RNA cũng tăng trong giai đoạn tăng trưởng nhanh. Nhu cầu vitamin B6 cũng tăng theo sự tăng tổng hợp acid amin trong giai đọan này. Vitamin D cần thiết để phát triển khối xương, vitamin A, C và E cần để hình thành các tế bào mới. Vitamin A, B6, C, và folate là các vi chất rất dễ bị thiếu ở tuổi thanh thiếu niên do các em ăn không đủ lượng rau và trái cây cần thiết. 

Tóm lại, để sự phát triển thể chất được hoàn chỉnh, các em cần lưu ý ăn đủ bữa và nhiều loại thực phẩm khác nhau để nhận đủ các dưỡng chất cần thiết. Nhớ uống 2-3 ly sữa mỗi ngày, ăn đủ thực phẩm giàu đạm, rau và trái cây, hạn chế thức ăn chế biến sẵn và soda.

(Theo VNDOC's Blog sưu tầm)

Chóng mặt, thiếu tập trung, buồn ngủ trong giờ học,... chính là một trong những triệu chứng của bệnh thiếu máu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tinh thần học tập của các em.

Vì sao trẻ em dễ bị thiếu máu?

8% học sinh cấp 2 ở TP. HCM bị thiếu máu. Đó là kết quả của cuộc nghiên cứu do các bác sĩ Trung tâm Dinh dưỡng TP. HCM thực hiện trên gần 1.500 học sinh cấp 2. Gần một nửa số học sinh được điều tra hay bị chóng mặt, ¼ số em có triệu chứng mau mệt khi hoạt động thể lực, thiếu tập trung và buồn ngủ trong giờ học…

Trẻ em nước ta thường ăn thiếu chất sắt trong thực phẩm, vì đôi khi ăn uống không đủ lượng, hay thức ăn không chứa đủ chất sắt. Một số lớn trẻ sau khi đổi qua uống sữa bò lúc một tuổi trở nên bạc nhược, chậm chạp, dễ mệt mỏi, biếng ăn. 

Ở Việt Nam, một số ký sinh trùng như giun móc (Ancylostoma) làm mất máu kinh niên và có thể thiếu rất nhiều sắt, bệnh nhân thiếu máu nặng. Lứa tuổi dậy thì là một giai đoạn cần thêm nhiều sắt, vì đang tuổi hoạt động thể lực nhiều, mà chất sắt không đủ cung cấp qua bữa ăn hàng ngày. Các em trai lớn vọt hẳn lên, nhu cầu về sắt gia tăng. Riêng người thiếu nữ bắt đầu có kinh nguyệt (periods) và mất một số máu đều đặn hàng tháng, nghĩa là mất một lượng sắt cần đền bù bằng thực phẩm có chứa sắt. Nếu các cô, các cậu kém ăn, hoặc muốn "diet", có thể bị thiếu máu dễ dàng.

Biểu hiện của thiếu máu

Phần đông thiếu máu nhẹ không có triệu chứng rõ rệt, chỉ chậm lên cân, hơi xanh xao, mệt mỏi, giảm hoạt động, giảm tập trung chú ý, hay buồn ngủ, ngủ gật trong lớp, học bài lâu thuộc, mau quên... Nói chung, sắc diện xanh xao là một dấu hiệu của bệnh thiếu máu. Nhiều khi cha mẹ bệnh nhân để ý thấy con mình không được hồng hào như trước, cho cháu đi khám và giúp bác sĩ phát hiện ra bệnh. Tuy nhiên, nhận xét của cha mẹ, cũng như của bác sĩ dựa trên màu da của cháu đôi khi cũng không chính xác. Định bệnh chính xác cần phải dựa trên xét nghiệm đo số lượng hemoglobin hoặc lượng hồng cầu trong máu. Với những máy móc tân tiến hiện nay, thí nghiệm này chỉ cần lấy một giọt máu từ đầu ngón tay và sau ba phút đã biết kết quả.

Cách phòng ngừa

Tương đối ít tốn kém và đơn giản, điều quan trọng nhất là cha mẹ phải ý thức được vấn đề để phòng ngừa.

Ăn uống đầy đủ các chất dinh dưỡng, nhất là các thực phẩm chứa nhiều chất sắt như: huyết, gan, thịt, cá, trứng. Trong bữa ăn, dùng thêm rau, củ, quả và trái cây tươi như: cam, bưởi, sơri,... cung cấp vitamin C để tăng hấp thu sắt.

Vệ sinh cá nhân: Theo các bác sĩ, tẩy giun định kỳ là một trong các phương pháp quan trọng ngừa thiếu máu, nhưng chỉ có ¼ số học sinh được tẩy giun trong vòng 6 tháng trước điều tra. Ngoài ra, chưa đến một nửa số học sinh biết thông tin về bệnh này và thông tin nhận được chủ yếu qua truyền hình.

Bên cạnh đó, trường học cần lồng ghép trong các tiết học về sức khỏe, hướng dẫn cụ thể cho các em biết nguyên nhân và tác hại, những biểu hiện của cơ thể khi bị thiếu máu để các em biết phát hiện và phòng tránh. Khuyến khích gia đình đưa các em làm xét nghiệm kiểm tra trước khi bước vào năm học mới, nhất là các em bị suy dinh dưỡng, hoặc các nữ sinh mất nhiều máu qua kinh nguyệt, để phát hiện sớm tình trạng thiếu dự trữ sắt, dù chưa có biểu hiện thiếu máu. 

Sử dụng các loại thuốc chứa sắt: uống mỗi tuần 60mg sắt nguyên tố, uống liên tục 16 tuần trong năm. Lưu ý, khi sử dụng các loại thuốc có chứa sắt: có thể thấy buồn nôn, táo bón hoặc phân có màu đen... Các biểu hiện này không ảnh hưởng gì đến sức khỏe và sẽ trở lại bình thường khi ngưng sử dụng thuốc. Nên uống thuốc với nước chín hoặc nước trái cây, không uống thuốc với nước trà hoặc sữa sẽ làm chất sắt khó hấp thu.

"Dân số trẻ" của ta sẽ tăng trưởng tốt hơn, trí tuệ phát triển bình thường, và ít bệnh tật hơn nếu chúng ta để ý tới chứng bệnh này.

(Theo VNDOC's Blog sưu tầm)

Trong những ngày hè nóng bức, con bạn có thể tham gia chơi những môn thể thao ở sân tập ngoài trời. Do vậy, bạn hãy bảo vệ trẻ tránh những nguy hiểm do hiện tượng mất nước cơ thể và bệnh do sức nóng gây ra.

Theo giáo sư Albert C. Hergenroender chuyên ngành nhi khoa tại Đại học Y khoa Baylor, Giám đốc phòng khám Y học thể thao của Bệnh viện Nhi Đồng Texas đã cho biết nhiều thông tin bổ ích:

Vì sao trẻ bị mất nước cơ thể?

Cũng giống như nguyên nhân làm mất nước cơ thể ở người lớn, đó là khi tiếp xúc quá lâu với nhiệt độ cao, tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng và độ ẩm cao mà con bạn không được nghỉ ngơi đầy đủ và uống đủ nước. Sự khác nhau giữ người lớn và trẻ em đó là diện tích bề mặt da của cơ thể trẻ em so với trọng lượng cơ thể của chúng chiếm tỉ lệ nhỏ hơn nhiều so với ở người lớn. Điều đó có nghĩa là trẻ em đối mặt với nhiều nguy cơ bị mất nước cơ thể và bệnh do sức nóng nhiều hơn người lớn.

Những dấu hiệu mất nước

Những dấu hiệu sớm của mất nước cơ thể gồm: mệt, khát nước, môi khô, lưỡi khô, yếu sức, và cảm giác nóng quá. Nhưng nếu trẻ em đợi đến khi khát nước mới uống thì mất nước cơ thể đã thực sự xảy ra rồi. Khát nước không phải luôn xuất hiện sớm nhưng khi xuất hiện thì thường trẻ đã mất nước qua mồ hôi khoảng 2% trọng lượng cơ thể. 

Đối với cơn đột quỵ do sức nóng gây ra cần phải được cấp cứu ngay tức khắc để tránh trường hợp tử vong.

Khi tình trạng mất nước cơ thể không được điều trị thì có thể dẫn đến 1 trong 3 loại bệnh do sức nóng sau đây:
Tình trạng "chuột rút" do sức nóng: chuột rút làm đau vùng cơ bụng, cánh tay hoặc cẳng chân.
Kiệt sức do sức nóng: chóng mặt, buồn nôn, ói mửa, nhức đầu, yếu người, đau cơ và đôi khi mất luôn tri giác.
Cơn đột quỵ do sức nóng: xảy ra ở nhiệt độ 40ºC trở lên. Các triệu chứng nặng bao gồm: buồn nôn, ói mửa, động kinh co giật, mất định hướng hoặc nói nhảm, không đổ mồ hôi được nữa, thở ngắn hơi, mất tri giác, và hôn mê.

Cả 2 tình trạng kiệt sức do nóng và cơn đột quỵ do sức nóng cần phải được chăm sóc y tế ngay tức khắc. Đột quỵ do sức nóng là một tình huống cấp cứu, khi không được điều trị thì có thể gây tử vong. Bất kỳ trẻ nào bị cơn đột quỵ do sức nóng cũng nên được đưa ngay đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất.

Làm gì để phòng tránh?

Phải chắc là con bạn uống nước để nguội và những loại thức uống dành trong thể thao trước khi chúng thấy khát và nên uống thường xuyên. Chỉ cho phép con bạn đi luyện tập hoặc chơi thể thao trong trạng thái đã uống đủ nước. Còn trong suốt khi chơi, phải có những lần nghỉ ngơi phù hợp để uống nước, ngay cả cháu chưa thấy khát nước. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến nghị nên uống 150ml (uống 10 ngụm) nước nguội hoặc thức uống thể thao đối với đứa trẻ nặng 40kg, hoặc uống khoảng 250ml (uống 18 ngụm) đối với đứa trẻ nặng 60kg. Một ngụm của trẻ khoảng 15ml nước.

Sự mất nước cơ thể được tích lũy từ ngày này sang ngày khác, vì thế triệu chứng không biểu hiện ngay mà sau vài ngày mới xuất hiện rõ.

Hãy tạo điều kiện cho trẻ thích nghi dần với môi trường trước khi tham gia các môn thể thao vào mùa hè. Nếu bạn sắp cho trẻ đi chơi môn thể thao mùa hè vào tháng 6 chẳng hạn, thì trước đó một tháng nên cho trẻ chạy ngoài trời, cưỡi xe đạp hoặc tập cái gì đó trước khi cái nóng bức ập đến. Đứa trẻ càng khỏe mạnh thì cơ thể của nó sẽ tiết mồ hôi ngay sau khi bắt đầu tập thể dục. Đó là dấu hiệu tốt.

Bạn nên biết rằng sự mất nước cơ thể có đặc điểm "tích lũy". Ví dụ: nếu đứa trẻ mất nước khoảng 1-2% vào ngày thứ Hai và nếu không uống bù đủ, ngày thứ Ba mất thêm 1-2% nữa thì điều đó có nghĩa là cuối ngày thứ Ba cơ thể con bạn đã mất đi tổng cộng 3-4%. Nhưng triệu chứng mất nước cơ thể chưa biểu hiện ngay mà thường phải sau vài ngày mới biểu hiện rõ. 

Cách dễ dàng nhất để theo dõi xem trẻ có bị mất nước không là cân trước và sau khi chơi. Nếu thấy trẻ giảm cân tức là trẻ chưa uống đủ nước. Một nguyên tắc đơn giản khác để phát hiện là: Xem nước tiểu của con bạn sậm màu không, tức là nước tiểu màu vàng sậm thì cháu có thể đang bị mất nước cơ thể.

Trị bệnh do sức nóng

Việc đầu tiên bạn nên làm với bất cứ dạng bệnh do sức nóng nào đó là đưa cháu đến nơi mát mẻ và thoải mái. Bắt đầu cho cháu uống nước và cởi bỏ bớt quần áo hoặc đồ dùng mà cháu mang trên người. Bạn cũng có thể đắp khăn ướt lạnh lên vùng da bị ảnh hưởng bởi sức nóng. Trong trường hợp cháu bị chuột rút co cứng cơ do sức nóng, bạn nên kéo dãn nhẹ nhàng vùng cơ bị co cứng để làm giảm cơn đau cho cháu.

Một trong những nguy cơ lớn nhất là trẻ có giai đoạn mất nước cơ thể hoặc bệnh do sức nóng trước đó. Ngoài ra, còn có các yếu tố nguy cơ khác: béo phì, vừa khỏi bệnh, sử dụng thuốc chống dị ứng antihistamines hoặc thuốc lợi tiểu...


Còn khi trẻ con bị kiệt sức do sức nóng thì cũng nên được điều trị như trên nhưng không nên cho cháu quay trở lại sân chơi tiếp trong cùng ngày hôm đó. Theo dõi con bạn cẩn thận hơn và nếu cháu chưa cải thiện hoặc không chịu uống nước thì nên đưa cháu đi khám bệnh.

Nên nhớ cơn đột quỵ do sức nóng luôn luôn là 1 trường hợp cấp cứu và cần phải được chăm sóc y tế cẩn thận.

Những điều cần lưu ý

Một trong những nguy cơ lớn nhất là trẻ có 1 giai đoạn mất nước cơ thể hoặc bệnh do sức nóng trước đó. Những yếu tố nguy cơ khác làm cho con bạn dễ bị bệnh do sức nóng gồm có: béo phì, hoặc vừa mới khỏi bệnh (đặc biệt là khi cháu bị ói mửa hoặc bị tiêu chảy), sử dụng thuốc chống dị ứng antihistamines hoặc thuốc lợi tiểu.

Nếu không hướng dẫn cho cháu tập thích nghi dần với điều kiện thời tiết nóng hoặc tập thể dục nhiều hơn sức chịu đựng cơ thể đều có thể dẫn đến bệnh do sức nóng ở những vận động viên trẻ. Nếu một vận động viên trẻ tuổi không có thể lực tốt mà cố gắng làm những gì vội vàng hoặc chưa quen với nhiệt độ cao, với độ ẩm và thời gian tập luyện kéo dài sẽ làm cho người đó mất nước cơ thể và bệnh do sức nóng.

Thỉnh thoảng có những chương trình thể thao không cho tập luyện khi trời quá nóng hoặc hạn chế không được phép tập ngoài trời ở một nhiệt độ nhất định nào đó. Tại Hoa Kỳ, Đài khí tượng có quy định về "chỉ số sức nóng" (heat index) quy định trường hợp nên và không nên luyện tập, thi đấu ngoài trời.

(Theo VNDOC's Blog sưu tầm)

Vấn đề phát triển tầm vóc đối với trẻ thanh thiếu niên hết sức quan trọng. Đây là thời kỳ cuối cùng để trẻ có cơ hội phát triển chiều cao như mong muốn. Do đó, các bậc cha mẹ cần hết sức chú ý bổ sung dưỡng chất cho trẻ...

Tuổi dậy thì và chiều cao

Khi mới sinh chúng ta thường có chiều dài từ 48–53cm. Trong năm đầu chiều dài tăng thêm đến 25cm. Năm thứ 2 và thứ 3 mỗi năm chúng ta tăng trung bình 10cm. Khi tròn 4 tuổi chiều cao trung bình là 103cm. Vào lớp 1, chiều cao trung bình là 115cm, sau đó mỗi năm tăng từ 6-7cm cho đến tuổi dậy thì. 

Tuổi dậy thì thường khởi đầu bằng hiện tượng có kinh ở nữ, và vỡ tiếng ở nam (bể tiếng). Các hiện tượng này xuất hiện sớm hay trễ tùy thuộc vào cơ thể của từng người và mang tính di truyền, thông thường từ 9 đến 16 tuổi và nữ sớm hơn ở nam. Trong giai đoạn dậy thì này sẽ có 1 năm chiều cao tăng vọt thêm 10 đến 12cm nếu được chăm sóc dinh dưỡng tốt, nhưng không thể dự đoán được chính xác năm đó là năm nào. Sau dậy thì, cơ thể còn tiếp tục cao nhưng tổng cộng chiều cao của các năm ấy cũng không bằng 1 năm cao tăng vọt khi dậy thì.

Như vậy, chiều cao tăng nhiều nhất vào vài năm đầu đời và vào tuổi dậy thì. Nếu cơ thể không có đủ điều kiện tốt nhất để tăng chiều cao nhiều vào những giai đoạn này, chúng ta sẽ bỏ phí mất những cơ hội tốt để đạt được chiều cao tối ưu. Những cơ hội đó chỉ đến vào giai đoạn nhất định trong cuộc đời. Tuổi dậy thì là cơ hội lớn cuối cùng trong cuộc đời của chúng ta để đạt được chiều cao mong muốn.

Có thể bạn chưa biết

Những chăm sóc này không những giúp tận dụng tối đa cơ hội có được chiều cao mong muốn mà còn hình thành những thói quen rất có lợi cho sức khỏe nói chung.

Một sự đầu tư hợp lý

Để có được chiều cao lý tưởng, cần có sự đầu tư, chăm sóc về dinh dưỡng từ khi mới sinh đến lúc trưởng thành:

- Không để bị suy dinh dưỡng vì suy dinh dưỡng ảnh hưởng trầm trọng đến chiều cao.

- Chú ý đến các yếu tố có liên quan đến việc tăng trưởng chiều cao:
Tập thói quen uống sữa từ nhỏ, vì đây là nguồn cung cấp calci rất tốt. Uống mỗi ngày 500-600ml sữa là vừa. Nếu không thể uống sữa, nên chú ý ăn các loại thực phẩm giàu calci khác như: cá con nguyên xương, tôm cua, sò ốc, trứng...
Phơi nắng 20 phút mỗi ngày.
Ăn uống đa dạng vì không chỉ vitamin D và calci ảnh hưởng đến tăng trưởng chiều cao mà vitamin A, sắt và kẽm cũng có vai trò rất quan trọng.
Tập thói quen vận động và rèn luyện cơ thể mỗi ngày .

- Phân bố thời gian học tập hợp lý để có thời gian tham gia các hoạt động ngoài trời.

(Theo VNDOC's Blog sưu tầm)

Lứa tuổi thanh thiếu niên có sự gia tăng tốc độ tăng trưởng về tầm vóc và thể lực. Do đó, một chế độ dinh dưỡng tốt và hợp lý, điều kiện sống tốt sẽ tạo ra một thế hệ thanh niên khỏe mạnh, thông minh phục vụ đất nước.

Ở nước ta, có rất ít các công trình nghiên cứu đánh giá tình trạng dinh dưỡng ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Và tình trạng học sinh cấp III, thanh thiếu niên bị suy dinh dưỡng khá nhiều. Vì sao vậy? 

Thứ nhất là do bản thân của thanh thiếu niên: Ở lứa tuổi này nhu cầu dinh dưỡng tăng cao nhưng chưa được cung cấp đầy đủ. Hơn nữa do ảnh hưởng tâm lý trong quan niệm như thế nào là một cơ thể "cân đối, đẹp - xấu". Thanh thiếu niên là lứa tuổi mà tâm lý các em hay cho mình là mập mặc dù thực tế thì ngược lại. Nhiều em suy dinh dưỡng cho rằng mình có cơ thể cân đối, và đa số các em không biết tự đánh giá tình trạng dinh dưỡng của mình.

Một nguyên nhân nữa làm cho tỉ lệ suy dinh dưỡng ở lứa tuổi này tăng cao là do áp lực trong việc học tập của gia đình và nhà trường. Đây cũng là lứa tuổi ít được gia đình và xã hội quan tâm về vấn đề dinh dưỡng so với tuổi nhỏ nên phần lớn các em tự quyết định chế độ dinh dưỡng cho mình.

Ai cũng muốn cho con em mình được cao to, khỏe mạnh, học hành thành đạt. Nhưng với tầm vóc và thể lực không đủ sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống và khả năng học tập của các em sau này. 

BS. Phạm Ngọc Oan

Không cần phải xẻ nhỏ tuổi mới lớn ra thành từng mảnh để xem xét dưới kính hiển vi. Không cần phải luôn luôn cảnh giác, dòm ngó, coi chừng. Tuổi đang lớn cần được nghe, hiểu và cảm thông. Nhưng các bậc cha mẹ cũng nên biết một số điều cần thiết...

1. Đang lớn không có nghĩa là bệnh hoạn, mặc dù các cháu đang sống thời kỳ thay da đổi thịt, và vì thế các cháu phải không ít nhiều đau khổ.

2. Tuổi đang lớn thì luôn có “vấn đề”. Nói cách khác, nếu thấy mọi chuyện đều “êm đẹp” như lúc các cháu còn đang bé tí thì ngược lại, phải lo lắng. Tuổi đang lớn thường nổi loạn. Có cuộc nổi loạn nào bọc nhung?

3 Có thể ví tuổi đang lớn như một công trình xây dựng lớn. Các cháu đang đập bỏ để xây dựng, đang đào sâu tới tận cái nền móng mà mình đã sống lúc còn bé tí. Điều đó sẽ đưa tới một vài hậu quả sau:

Khó mà biết được là công trình xây dựng này sẽ kéo dài bao lâu.

Khó mà tránh khỏi một số vấn đề. Một công trình “tầm cỡ” như thế không thể nào không có vài chuyện rắc rối.

Nếu cái nền móng lúc còn bé tí có vài trục trặc thì thế nào cũng gặp nhiều khó khăn khi muốn xây dựng tiếp. Nếu tuổi thơ có vấn đề thì tuổi đang lớn cũng khó tránh khỏi. Biết để rồi khổ, nhưng nói ra để dễ giải quyết.

4. Và công trình xây dựng đó là gì? Các cháu đang xây dựng những mấu chốt của đời sống tâm thần của chính mình:

Nhìn lại mình, hình ảnh tốt hoặc xấu của mình: thân thể và tâm thần đang có quá nhiều biến chuyển, nên thường là kém tự tin. Chưa hiểu chính xác được những cái nhìn của người khác về mình.

Gái hay trai? Cháu gái đôi khi lại nghịch ngợm gan lì như một cậu trai. Cháu trai vì sợ mình không đủ “chất đàn ông”, nên lại thường quá lì lợm, liều lĩnh.

Tính dục: yêu ai? làm sao yêu? Nếu mình là đồng tính luyến ái? Tất cả những điều đó làm các cháu phân vân, lo ngại. Thống kê nói rằng 95% các cháu ở tuổi đang lớn đều thủ dâm.

Cá tính: vừa muốn sống độc lập, suy nghĩ và quyết định một mình, nhưng lại hay lưỡng lự, e ngại. Đôi khi lại thích nhờ cậy cha mẹ những chuyện mà chính mình có thể làm được.

Dự tính cho tương lai: muốn tiến tới, muốn tạo tương lai cho riêng mình nhưng lại thường đặt câu hỏi về cuộc đời. Như thế để làm gì? Tại sao? Làm chi cho mệt?...

Luật lệ xã hội: Biết những điều cấm kỵ của xã hội, biết giới hạn của chính mình. Nhưng đôi khi lại nổi loạn, đùa chơi với luật lệ.

Giao tiếp: Thích quen bạn bè nhiều hơn trước hoặc trái lại không còn muốn liên lạc với ai. Nhập băng đảng để hoàn toàn vâng theo băng đảng, không còn một cá tánh riêng biệt.

5. Khi nào phải lo? Khi vấn đề trở nên quá nghiêm trọng hoặc kéo dài quá lâu. Khi các cháu không còn muốn tiếp xúc với ai, không bạn bè để trao đổi. Khi các cháu lúc nào cũng buồn, muốn bỏ học rồi trở thành du côn, du đãng. Khi các cháu lúc nào cũng chống lại mẹ cha, dù đó chỉ là một chuyện rất nhỏ nhen, thì đó cũng là cách để trốn tránh những câu hỏi thực sự đang ở trong tâm hồn các cháu.

6. Không thờ ơ nhưng cũng không mặc cảm tội lỗi: Để trưởng thành, các cháu đôi khi cần tách rời mình với cha mẹ, cần chống lại cha mẹ. Mặt khác, có cha mẹ nào mà hoàn hảo được đâu? Đôi khi, những thiếu sót của bậc cha mẹ lại là một điều may mắn cho các cháu… 

(Theo VNDOC's Blog sưu tầm)

Trẻ em tuổi dậy thì cần nhiều chất béo cho sự phát triển nhanh chóng của cơ thể. Nên cho trẻ ăn cả mỡ động vật và dầu thực vật. Lượng dầu mỡ cần cung cấp mỗi ngày là 40-50g.

Dậy thì là lứa tuổi phát triển nhanh về thể lực và có sự thay đổi lớn về hệ thần kinh - nội tiết. Hoạt động của các tuyến sinh dục tăng lên, gây những biến đổi về hình thái và sự tăng trưởng của cơ thể. Cân nặng của các em gái tăng trung bình 3-4kg/năm, các em trai tăng 5-6kg/năm. Chiều cao của các em trai tăng trung bình 7-9cm/năm, các em gái 4-7cm/năm. Giai đoạn này các em không chỉ phát triển nhanh mà còn hoạt động rất nhiều nên cần nhiều dưỡng chất để có một thân hình đẹp và sức khỏe dẻo dai.

Thời kỳ dậy thì bắt đầu từ lứa tuổi thiếu niên, được tính theo bảng dưới đây:

Tuổi bắt đầu dậy thì
Trai: 13 năm 2 tháng ± 1 năm
Gái: 11 năm 11 tháng ± 1 năm 2 tháng

Tuổi dậy thì hoàn toàn
Trai: 15 năm 2 tháng ± 1 năm 3 tháng
Gái: 13 năm 6 tháng ± 1 năm

Trẻ ở tuổi dậy thì ăn rất nhiều vì nhu cầu nhiệt lượng cao (2.200-2.500Kcal mỗi ngày). Trong 3 bữa chính, bữa ăn sáng nên được coi trọng để giúp trẻ có đủ năng lượng học tập và hoạt động với cường độ cao trong thời gian dài của buổi sáng. Nếu trẻ phải thức khuya để học bài, nên cho ăn thêm bữa phụ.

Nhu cầu về chất đạm ở lứa tuổi này là 55-60g/ngày. Tỷ lệ năng lượng do chất đạm cung cấp cần đạt 14-15% so với tổng năng lượng của khẩu phần. Trong đó tỷ lệ đạm động vật/tổng số đạm cần đạt từ 50% trở lên vì 3 lý do: Thứ nhất, đây là giai đoạn cơ thể phát triển với tốc độ nhanh, rất cần đạm để xây dựng các cấu trúc tế bào. Thứ 2, đây là giai đoạn phát triển các nội tiết tố về giới tính mà bản chất của chúng đều là chất đạm. Thứ ba, tuổi dậy thì có nhiều hoạt động tiếp xúc với ngoại cảnh và môi trường sống, rất cần chất đạm để tham gia vào hệ thống miễn dịch (tạo kháng thể) nhằm tăng sức đề kháng.

Chất béo cũng rất cần thiết cho trẻ. Dầu, mỡ giúp trẻ ăn ngon miệng, là nguồn cung cấp năng lượng tốt và giúp cơ thể hấp thu các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, D, E, K. Ngoài ra, cần chú ý đến các chất dinh dưỡng khác phù hợp với lứa tuổi này như:

Có thể bạn chưa biết

Trẻ trai chỉ cần 12-18mg chất sắt trong 1 ngày, nhưng trẻ gái cần đến 20mg/ngày.

Sắt: Các thực phẩm giàu sắt cần được đưa vào bữa ăn cho trẻ gồm: thịt bò, tiết bò, tim lợn, gan gà, trứng vịt, rau họ cải...

Vitamin A: Rất cần để duy trì sự phát triển của cơ bắp. Thiếu vitamin A, sức đề kháng của trẻ sẽ giảm. Vitamin A chỉ có trong các thức ăn có nguồn gốc động vật như: gan, trứng, thịt... Cơ thể có thể tạo thành vitamin A từ các caroten trong nguồn thức ăn thực vật, đặc biệt là từ beta-caroten (có trong các loại rau, củ, quả có màu vàng, đỏ hay xanh thẫm).

Calci: Rất cần thiết cho lứa tuổi dậy thì, nếu được cung cấp đủ sẽ giúp xương chắc khỏe và độ đậm xương đạt mức tối đa, giúp trẻ phát triển tốt về chiều cao và phòng được bệnh loãng xương khi cao tuổi. Calci có nhiều trong sữa (cả sữa bò và sữa đậu nành), các loại thủy sản, xương cá. Nên kho nhừ cá nhỏ và ăn cả xương.

Vitamin C: Trong cơ thể, vitamin C tham gia vào các phản ứng oxy hóa khử. Đó là yếu tố cần thiết cho sự tổng hợp collagen, là chất gian bào ở các thành mạch, mô liên kết, xương, răng. Khi thiếu vitamin C, vết thương sẽ lâu thành sẹo, làm việc và học tập chóng mệt mỏi. Vitamin C có nhiều trong các loại rau xanh, quả chín. Tuổi dậy thì cần ăn 300-500g rau quả/ngày, vừa đảm bảo cung cấp vitamin C, caroten..., vừa cung cấp được chất xơ giúp kích thích tiêu hóa và đào thải chất độc ra khỏi cơ thể.

Phụ huynh cần để ý đến việc uống nước của trẻ ở lứa tuổi dậy thì. Nhiều khi các em mải học hoặc mải chơi nên quên đi việc uống nước. Nước cần thiết cho mọi hoạt động chuyển hóa trong cơ thể. Hàng ngày các em cần uống 1,5-2 lít nước, tốt nhất là nước rau quả, nước đun sôi để nguội. Nên uống nước ngọt ở mức vừa phải.

Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm cũng cần được quan tâm và thường xuyên nhắc nhở. Lứa tuổi này thường "háu ăn" và dễ bỏ qua các chi tiết về vệ sinh, đặc biệt là khi ăn quà ngoài hàng quán. Cần hướng dẫn các em kiến thức về dinh dưỡng hợp lý, giúp các em chủ động lựa chọn cho mình những thức ăn vừa đảm bảo về chất lẫn lượng, vừa an toàn và không là nguồn gây bệnh.

(Theo SK&ĐS)

Được học tập trong môi trường tốt, thầy cô giáo và gia đình quan tâm dạy dỗ, chăm sóc chu đáo, các em sẽ luôn giữ được sự hồn nhiên trong trẻo (Ảnh có tính minh họa)

Cuối tháng 11-2007, Khoa Tâm lý Bệnh viện (BV) Nhi Đồng 2 TPHCM tiếp nhận một cháu bé học lớp 2 có triệu chứng thường xuyên bị ngất xỉu. Cháu bé kể những lần đứng cạnh cô giáo, cháu đều run lẩy bẩy và bỗng dưng nói lắp. Sau khi khám, các bác sĩ chẩn đoán cháu bị rối loạn tâm lý do việc học căng thẳng và quá sợ cô giáo.

Sợ đánh, hù dọa, ép ăn uống... 

Chuyên viên trị liệu tâm lý Hoàng Thị Vân, Khoa Tâm lý BV Nhi Đồng 2 TPHCM, cho biết Khoa Tâm lý đã từng trị liệu cho nhiều bệnh nhi bị rối nhiễu tâm lý do các em quá sợ thầy cô giáo. 

Khi các chuyên gia tâm lý hỏi nguyên nhân làm các em sợ thì có em kể rằng thường xuyên bị thầy cô giáo đánh, nhéo tai... Có trẻ bị thầy cô hù dọa sẽ đưa ra phơi nắng... Có trẻ còn kể cô giáo đã sử dụng một hình phạt rất vô lý như bạn nào được 9 điểm sẽ bị đánh 1 roi, 8 điểm bị đánh 2 roi. Với trẻ nhỏ, ngay cả việc ép ăn, uống sữa... cũng làm cho chúng sợ. 

Bên cạnh đó, những giáo viên không làm cho trẻ tôn trọng cũng ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ. Một cháu bé đã vừa khóc vừa kể với chuyên viên tâm lý là khi cháu làm toán khác với cách cô giáo dạy, cô lập tức xé tập làm cháu cảm thấy rất nhục và giận cô. 

Một bệnh nhi khác e dè nói “cháu rất sợ cô giáo”. Dù cô không trực tiếp đánh các bạn trong lớp nhưng cô cho phép 2 bạn nam to lớn có quyền đánh những học sinh mắc lỗi. Lớp của cháu đã có một bạn mắc lỗi bị đánh vỡ mạch máu mắt, bản thân cháu cũng từng bị đánh nên rất sợ... 

Rối nhiễu tâm lý là những biểu hiện tâm lý làm cho sự phát triển hoặc bị ngừng lại hoặc chệch đi. Đa số trẻ bị rối nhiễu tâm lý được đưa đến Khoa Tâm lý với nhiều triệu chứng khác nhau như đau bụng, nhức đầu, tức ngực, khó thở, co giật, run tay, nôn kéo dài, tiểu lắt nhắt, mất ngủ, ngủ giật mình mà không có nguyên nhân thực thể. 

Một số trẻ khác được phát hiện bệnh do nhà trường đề nghị gia đình đi kiểm tra tâm lý vì có những hành vi gây hấn, chống đối hay đe dọa trẻ khác. Một số trường hợp khác được phát hiện do gia đình nhận thấy trẻ mất khả năng tập trung, thiếu tự tin hơn trước. Đối với trẻ nhỏ ở trường mẫu giáo hoặc tiểu học, các em lo sợ khi đến trường, khóc và đòi ở nhà. 

Ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách 

Theo chuyên gia tâm lý Ngô Xuân Điệp, Khoa Tâm lý BV Nhi Đồng 2, trẻ em rất nhạy cảm nên chỉ cần thầy cô giáo la cũng đã làm trẻ sợ, chưa kể đến chuyện đánh đập, hù dọa... Thời gian gặp gỡ, tiếp xúc giữa thầy cô và trẻ gần như diễn ra thường xuyên nên khi quá sợ thầy cô giáo, trẻ sẽ bị stress âm ỉ kéo dài. 

Ngày nào trẻ cũng căng thẳng, lo lắng sẽ gây ảnh hưởng đến việc học tập. Khi trong lòng trẻ luôn sẵn một mối lo thì trẻ sẽ khó tiếp thu được bài giảng. Tình trạng tâm lý này kéo dài còn ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của trẻ, trẻ sẽ trở nên nhút nhát, tự ti hoặc phát triển theo chiều hướng bướng bỉnh, khó dạy. 

Chuyên viên trị liệu tâm lý Hoàng Thị Vân cho rằng đối với các trẻ mẫu giáo và các em học sinh, thầy cô giáo thường được thần tượng hóa. Các em luôn nghĩ thầy cô là người có quyền năng, hiểu biết do vậy thầy cô giáo chính là người tạo niềm tin, nền tảng kiến thức đầu đời cho các em. 

Các thầy giáo ở bất cứ bậc học nào không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển về trí tuệ mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của trẻ. Với những phương pháp dạy học thích hợp, cùng với sự khích lệ, động viên kịp thời, giáo viên có thể giúp trẻ vượt qua những trở ngại của mình để có những kết quả tốt nhất. 

Ngược lại, khi giáo viên dùng những biện pháp không tế nhị như đánh đòn, tát tai, xé tập, hù dọa, bỏ mặc hoặc khi để trẻ thấy sự không công bằng trong việc dạy học hay ứng xử thì hình tượng thầy cô trong các em sẽ sụp đổ, các em sẽ cảm thấy hoang mang, ấm ức, lo sợ vì mất một chỗ dựa tinh thần dẫn đến các rối nhiễu tâm lý.

NLĐ